توسعه استفاده از سامانه‌های سنجش آنلاین آلاینده‌های زیست‌محیطی در صنایع

با افزایش اهمیت کنترل انتشار آلاینده‌های صنعتی، استفاده از سامانه‌های سنجش آنلاین آلاینده‌های زیست‌محیطی و تجهیزات پایش پیوسته دودکش در صنایع مختلف بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

سیستم‌های پایش آنلاین آلاینده‌ها یا CEMS امکان اندازه‌گیری مستمر پارامترهای زیست‌محیطی در خروجی دودکش واحدهای صنعتی را فراهم می‌کنند. استفاده از این تجهیزات علاوه بر پایش وضعیت انتشار آلاینده‌ها، می‌تواند اطلاعات ارزشمندی از تغییرات شرایط فرآیند و احتراق در اختیار بهره‌برداران قرار دهد.

پایش پیوسته آلاینده‌های خروجی دودکش

در سیستم‌های CEMS یا Continuous Emission Monitoring System، بسته به نوع فرآیند صنعتی، امکان سنجش آنلاین آلاینده‌های زیست‌محیطی و پارامترهایی نظیر SO2، NO، NO2، NOx، CO، CO2، O2، H2S و همچنین ذرات و غبار خروجی دودکش وجود دارد.

در صنایع فولاد، سیمان، نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها، صنایع مس و سایر واحدهای دارای منابع انتشار ثابت، استفاده از آنالایزر آنلاین دودکش می‌تواند امکان مشاهده و ثبت مستمر تغییرات آلاینده‌ها را فراهم کند.

برخلاف نمونه‌برداری‌های دوره‌ای که وضعیت خروجی دودکش را در یک بازه زمانی محدود نشان می‌دهند، آلاینده سنج آنلاین قادر است تغییرات غلظت آلاینده‌ها را به‌صورت پیوسته ثبت کند.

CEMS فقط یک دستگاه آنالایزر نیست

یکی از نکات مهم در اجرای پروژه‌های پایش آنلاین، توجه به این موضوع است که یک سیستم CEMS صرفاً شامل یک دستگاه آنالایزر گاز نیست.

بسته به نوع پروژه، یک سیستم پایش آنلاین دودکش می‌تواند از آنالایزرهای گازی، پروب نمونه‌برداری، Heated Line، سیستم آماده‌سازی نمونه، فیلتر، پمپ، سیستم Zero و Span، غبارسنج آنلاین، فلومتر دودکش، سنسورهای دما و فشار و تجهیزات ثبت و انتقال اطلاعات تشکیل شود.

انتخاب صحیح هر یک از این تجهیزات می‌تواند بر دقت، پایداری و قابلیت اعتماد اندازه‌گیری تأثیر مستقیم داشته باشد.

اهمیت انتخاب صحیح آنالایزر آنلاین دودکش

انتخاب آنالایزر آنلاین آلاینده‌های زیست‌محیطی صرفاً بر اساس نوع گاز و محدوده اندازه‌گیری نمی‌تواند تضمین‌کننده عملکرد صحیح سیستم باشد.

دمای گاز، رطوبت، میزان گردوغبار، فشار، ترکیبات خورنده، گازهای مزاحم، محدوده واقعی غلظت آلاینده‌ها و شرایط محل نصب از جمله عواملی هستند که باید پیش از انتخاب تجهیزات بررسی شوند.

همچنین انتخاب میان سیستم‌های In-Situ و Extractive باید بر اساس شرایط واقعی هر فرآیند صورت گیرد.

در روش Extractive بخشی از گاز دودکش نمونه‌برداری شده و پس از انتقال و در صورت نیاز آماده‌سازی، به آنالایزر می‌رسد. در سیستم‌های In-Situ اندازه‌گیری مستقیماً در مسیر گاز یا روی دودکش انجام می‌شود.

هیچ‌یک از این دو روش برای تمام کاربردهای صنعتی برتری مطلق ندارد و انتخاب روش مناسب نیازمند بررسی مشخصات فنی پروژه است.

نقش آنالایزرهای آنلاین در صنایع فولاد، سیمان و پتروشیمی

نیاز صنایع مختلف به دستگاه سنجش آنلاین آلاینده‌ها یکسان نیست.

در صنایع فولاد و سیمان، اندازه‌گیری پارامترهایی مانند NOx، SO2، CO، O2 و Dust می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

در نیروگاه‌ها و بویلرهای صنعتی نیز پایش CO، NOx، SO2 و O2 علاوه بر موضوعات زیست‌محیطی می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره شرایط احتراق ارائه کند.

در پالایشگاه‌ها، صنایع نفت و گاز و مجتمع‌های پتروشیمی نیز بسته به فرآیند، اندازه‌گیری ترکیباتی نظیر SO2، H2S، NOx، CO و سایر گازهای فرآیندی مورد نیاز خواهد بود.

طراحی سیستم پایش آنلاین متناسب با شرایط هر صنعت

شرکت رایان پایش صنعت ایرانیان (رایپا) با تمرکز بر تجهیزات پایش و اندازه‌گیری آلاینده‌های زیست‌محیطی و سیستم‌های آنالیز گاز صنعتی، بررسی شرایط واقعی فرآیند را یکی از مراحل مهم انتخاب تجهیزات پایش آنلاین می‌داند.

در طراحی و انتخاب یک سیستم CEMS، اطلاعاتی نظیر نوع صنعت، آلاینده‌های مورد اندازه‌گیری، محدوده غلظت، دما و رطوبت گاز، میزان غبار، فشار، دبی و ابعاد دودکش باید مورد بررسی قرار گیرد.

بر اساس این اطلاعات می‌توان ساختار مناسب سیستم شامل آنالایزر آنلاین گاز، سیستم نمونه‌برداری و آماده‌سازی نمونه، غبارسنج آنلاین، فلومتر دودکش و تجهیزات ثبت و انتقال اطلاعات را تعیین کرد.

با توسعه الزامات پایش زیست‌محیطی صنایع، استفاده از تجهیزات اندازه‌گیری مستمر و انتخاب صحیح تکنولوژی سنجش می‌تواند نقش مهمی در افزایش قابلیت اعتماد اطلاعات مربوط به انتشار آلاینده‌های صنعتی داشته باشد.

رایان پایش صنعت ایرانیان (رایپا) در زمینه طراحی، انتخاب، تأمین و خدمات سیستم‌های آنالیز گاز و پایش آنلاین آلاینده‌های صنعتی فعالیت می‌کند.